هارون وهومن ( گروهى از پژوهشگران )

383

سفرنامه هاى خطى فارسى ( فارسى )

پيشگفتار جعفر قلى خان اعتمادى ، فرزند عيسى خان والى اعتماد الدوله قاجار قويونلو ، برادر اندر مهد عليا ، مادر ناصر الدين شاه قاجار ، در سال 1280 ه . ق . / 1864 م . به دنيا آمد . نخست از پيشخدمت‌هاى دربار ناصر الدين شاه بود و سپس غلام بچه‌باشى شد . در دو سفر شاه قاجار به اروپا ( سفر اول ، 1290 ه . ق . ، با سمت پيشخدمت ؛ سفر دوم ، 1295 ه . ق . ، با سمت غلام بچه‌باشى ) جزو ملتزمين ركاب بود . در سال 1301 ه . ق . / 1884 م . ملقب به جلال الملك « 1 » گرديد و در سال 1310 ه . ق . / 1893 م . در 30 سالگى به سمت « فراش‌باشى » « 2 » و « حاجب الدوله » منصوب شد و تا ترور پادشاه ، در اين مقام بود . در زمان پادشاهى مظفر الدين شاه ملقب به معين السلطان شد . وى مردى معمولى و برادر حاج مهدى خان مجد الدوله بود ، كه با « كوكب السلطنه » دختر ظل السلطان ازدواج كرده بود و در ضمن ، از يك پا هم مىلنگيد . « 3 » از او چند گزارش سفر به يادگار مانده است :

--> ( 1 ) . « چهارشنبه ، 11 [ رجب 1301 ه . ق . ] . . . امروز جعفر قلى خان ، داماد ظل السلطان ، لقب جلال الملكى گرفت . » ( روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه ، 297 ) . ( 2 ) . اعتماد السلطنه در وقايع روز سه‌شنبه ، 17 ربيع الثانى 1310 ه . ق . آورده است : « منصب فراش‌باشىگرى . . . به جعفر قلى خان جلال الملك دادند . به روايات مختلف 6 الى 8 هزار تومان پيشكش داده . جلال الملك بيست و پنج سال بيشتر ندارد . » ( روزنامه خاطرات اعتماد السلطنه ، 839 ) . ( 3 ) . شرح حال رجال ايران ، 1 / 244 - 245 ؛ فرهنگ رجال قاجار ، 176 .